
Atrybuty produktu
| Tytuł | Podstawy gleboznawstwa |
| Autor | S. Zawadzki |
| Rok wydania | 2002 |
| Liczba stron | 179 |
| Wymiary | 230 x 160mm |
| Okładka | miękka |
| ISBN | 83-09-01762-6 |
Nauka
o glebie - gleboznawstwo (pedologia) jest nauką przyrodniczą powiązaną
ściśle z geologią, mineralogią, petrografią, geochemią, geomorfologią,
a także archeologią i ekologią oraz szerokimi dziedzinami środowiska
przyrodniczego, jak rolnictwo, ogrodnictwo, leśnictwo. Część
specjalistów traktuje termin pedologia jako synonim gleboznawstwa,
inni ograniczają jego stosowanie tylko do działów nauki o glebie
zajmujących się zagadnieniami teoretycznymi, jak np. paleopedologia czy
ekopedologia. Gleboznawstwo jest nauką o powstawaniu, rozwoju, budowie,
właściwościach i funkcjach gleb, a także o ich przestrzennym
rozmieszczeniu. Zajmuje się również sposobami użytkowania gleb i
związanymi z tym zagrożeniami, a także metodami zapobiegania i
usuwania skutków tych zagrożeń. Gleba - czyli pedosfera - stanowi
powierzchniową warstwę skorupy ziemskiej, objętą procesami
glebotwórczymi. Jako zasadniczy element litosfery jest jednym z
najważniejszych komponentów ekosystemów lądowych i wodnych. Gleby
należą do niepomnażalnych zasobów kuli ziemskiej i spełniają wiele
funkcji, przede wszystkim jako siedlisko wzrostu i rozwoju roślin i
zwierząt oraz transformacji składników mineralnych i organicznych. W
swej budowie i właściwościach mają zapisane cechy zarówno minionych
epok geologicznych, jak i dzisiejszych (holoceńskich) procesów
litologiczno-pedologicznych. Gleby, dzięki swoistym cechom, stanowią
odbicie historii krajobrazu, którego są istotną częścią. Początki
wiedzy o glebie sięgają najodleglejszych czasów, ale rozwój
gleboznawstwa zaznacza się w końcu wieku XVIII i w XIX stuleciu.
Rozwija się w tym czasie chemia rolna, a wraz z nią chemia gleby.
Wybitnymi przedstawicielami tamtych czasów byli: A. Thaer, twórca
teorii humusowej, według której rośliny pobierają składniki pokarmowe
wyłącznie w postaci związków organicznych, oraz Liebig, który obalił
teorię humusową i udowodnił, że rośliny zielone pobierają z gleby
wyłącznie składniki mineralne. W tym czasie pojawiają się nowe metody
badania i klasyfikacji gleb, uwzględniające pochodzenie geologiczne
podłoża, fizyczne i chemiczne właściwości gleb lub ich skład
mechaniczny. Twórcą genetycznego kierunku w gleboznawstwie był rosyjski
uczony W.W. Dokuczajew (1846—1903). Udowodnił on, że gleba powstaje w
określonym miejscu i czasie, przy współudziale przyrody martwej i
ożywionej. Wykazał, że gleba jest tworem rządzącym się własnymi prawami
i wymaga specjalnych metod. Pierwszy podręcznik gleboznawstwa w języku
polskim zawdzięczamy M. Oczapowskiemu (początek XIX w.). W XX w.
szczególne zasługi dla rozwoju gleboznawstwa w Polsce mają: S.
Miklaszewski i A. Musierowicz. W literaturze gleboznawczej rozróżnia
się pojęcia gleba i utwór glebowy. Pojęcie gleby wiążemy z określoną
powierzchnią i głębokością, czyli miąższością. Natomiast pojęcie utwór
glebowy określa masę glebową stanowiącą tworzywo gleby, czyli substrat.
Utwory glebowe o identycznych właściwościach mogą pochodzić z różnych
gleb, natomiast określona gleba może zawierać na różnych głębokościach
różniące się nawet znacznie utwory glebowe. Do określenia miejsca
wzrostu i rozwoju roślin używane są również terminy: ziemia, grunt,
rola, podłoże. Nie należy ich traktować jako synonimy, chociaż są one
po części bliskoznaczne. Ziemia to przede wszystkim nazwa naszej
planety, ale tereny użytkowane rolniczo nazywane są często ziemią
uprawną, także niektóre jednostki systematyki gleb określone są tym
terminem, np. czarna ziemia. Przesiana masa kompostowa również nazywana
jest ziemią kompostową. Gruntem nazywa się określony obszar gleb o
ustalonym sposobie użytkowania, np. grunty rolne, grunty pod budynkami.
Rolą nazywana jest wierzchnia, uprawiana warstwa gleby. W szklarniach
rośliny uprawiane są w podłożach, specjalnie przygotowanych, pełniących
funkcję gleby. W gleboznawstwie podłoże to termin określający
podścielającą warstwę w niektórych glebach. Można się też spotkać z
terminem podglebie, dawniej używanym, określającym warstwę występującą
bezpośrednio pod warstwą orną. Na znaczenie gleby jako najważniejszego
przyrodniczego bogactwa ludzkości, bez którego nie jest możliwa
egzystencja człowieka, wskazuje Europejska Karta Gleby (Europen Soil
Charter) przyjęta przez Radę Europy (Councii of Europe) w 1972 roku.
Definiuje ona w 12 punktach rolę gleby w życiu człowieka i jego środowisku przyrodniczym:
- Gleba stanowi jedną z najcenniejszych wartości dla człowieka. Umożliwia życie na Ziemi roślinom, zwierzętom i człowiekowi.
- Gleba jest źródłem materii organicznej, która łatwo ulega niszczeniu.
- Gleby są wykorzystywane dla celów rolniczych, przemysłowych i innych. Polityka planowania regionalnego musi uwzględniać właściwości przyrodnicze gleb oraz aktualne i przyszłe potrzeby społeczności.
- Rolnicy i leśnicy muszą stosować metody, które chronią wartość gleby.
- Gleby muszą być chronione przed erozją.
- Gleby muszą być chronione przed zanieczyszczeniami.
- Rozwój urbanizacji musi być tak planowany, aby minimalizować niszczenie gleby.
- Przy budowie sieci infrastruktury, gleby muszą być chronione już na etapie jej projektowania.
- Zasoby gleb są nie do zastąpienia.
- Dla zapewnienia racjonalnego użytkowania i ochrony gleb muszą być prowadzone interdyscyplinarne badania naukowe.
- Ochronie gleby należy poświęcać wiele uwagi i troski na wszystkich istniejących poziomach edukacji.
- Władze i organy urzędowe muszą właściwie planować, użytkować i ochraniać zasoby gleb.





Brak opinii o tym produkcie
Dodaj swoją opinię